**Pula jawna 2025: Makbet (pytania 12–14) #matura2025 — Transcript & SRT | SozAI** Source: https://sozai.app/transcript/pula-jawna-2025-makbet-pytania-12-14-matura2025-transcript/ Answers ## Questions about this video O jakich pytaniach maturalnych dotyczących „Makbeta” jest mowa w nagraniu? W nagraniu omówione zostaną pytania numer 12, 13 i 14 z puli jawnej matury ustnej 2025, które dotyczą tragedii Szekspira „Makbet”. Kiedy Szekspir napisał i wystawił „Makbeta”? Szekspir napisał i wystawił tragedię „Makbet” około roku 1606. Akcja utworu rozgrywa się w średniowieczu, w XI wieku. Skąd Szekspir czerpał inspirację do napisania „Makbeta”? Szekspir zaczerpnął pomysł na utwór z „Kronik Anglii, Szkocji i Irlandii”, wydanych w 1577 roku. Postać Makbeta istniała naprawdę i zasiadła na tronie Szkocji w 1040 roku. ## Full Transcript — Download SRT & Markdown 00:00 Speaker A Makbet to tragedia Szekspira napisana i wystawiona około roku 1606. 00:05 Speaker A Akcja utworu rozgrywa się w średniowieczu, w wieku XI. 00:09 Speaker A Pomysł na ten utwór Szekspir zaczerpnął z Kronik Anglii, Szkocji i Irlandii, wydanych w 1577 roku. 00:17 Speaker A Makbet istniał naprawdę i w 1040 roku zasiadł na tronie Szkocji po tym, jak zabił króla Dunkana. 00:23 Speaker A Ostatecznie zginął w 1057 roku w bitwie, w której jego wojska zostały pokonane przez armię syna Dunkana, Malkolma. 00:32 Speaker A Co ciekawe jednak, jego rządy były sprawiedliwe, Szkocja za czasów jego panowania umacniała się. 00:37 Speaker A Szekspir uśmiertelnił Makbeta, ale chyba nie w taki sposób, jakby sobie władca sam tego życzył. 00:45 Speaker A Nie da się jednak zaprzeczyć, że postać okrutnego króla jest jedną z najbardziej rozpoznawalnych w historii literatury. 00:52 Speaker A I dlatego my dzisiaj sobie o niej porozmawiamy. 00:56 Speaker A Ale także dlatego, że w 2025 roku aż trzy pytania na maturze ustnej 01:00 Speaker A w puli jawnej będą dotyczyć tej tragedii Szekspira. 01:05 Speaker A Zajmiemy się więc dzisiaj pytaniami numer 12, 13 i 14. 01:10 Speaker A Ale zanim zaczniemy, 01:11 Speaker A chcielibyśmy podziękować wam za oglądanie naszych materiałów 01:16 Speaker A i też zachęcić do subskrybowania kanału, do zostawiania komentarzy, 01:22 Speaker A ale też pytań pod filmami. 01:26 Speaker A Zapraszamy i serdecznie dziękujemy wam za wszystkie ciepłe słowa. 01:32 Speaker A Uzupełnieniem do tych pytań może być też dla was mój film na temat Makbeta. 01:38 Speaker A I link do niego znajdziecie w opisie filmu. 01:42 Speaker A No, to teraz już możemy zaczynać. 01:46 Speaker A Pytanie 12: Moralna odpowiedzialność za czyny. 01:50 Speaker A Omów zagadnienie na podstawie Makbeta Williama Szekspira, w swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst. 01:57 Speaker A Spróbujmy zacząć od tego, że moralność jest to taka wartość człowieka, 02:03 Speaker A która pozwala mu odróżnić dobro od zła. 02:05 Speaker A To ona pozwala mu zdecydować, za czym powinien podążać, 02:10 Speaker A a jakich zachowań winien się wystrzegać. 02:12 Speaker A Moralność Makbeta powinna opierać się na etosie rycerskim. 02:16 Speaker A Przecież wiemy, że był oddanym rycerzem króla Dunkana. 02:19 Speaker A A jednak bohater zdecydował się odrzucić zasady tego etosu i musiał ponieść tego konsekwencje. 02:26 Speaker A Ale zacznijmy od początku. 02:28 Speaker A Już w scenie drugiej utworu dowiadujemy się, że Makbet jest jednym z najdzielniejszych wodzów szkockiego króla Dunkana 02:36 Speaker A i nie zdradził go, a dzielnie walczył przeciwko królowi norweskiemu. 02:40 Speaker A Za jego postawę król postanawia wynagrodzić go tytułem Tana Kawdoru. 02:44 Speaker A Z tego, w jaki sposób mówi się w tej scenie o tytułowym bohaterze, wnioskujemy, że jest lojalny, odważny, 02:51 Speaker A a król nie wątpi w jego oddanie. 02:53 Speaker A W scenie trzeciej Makbet i jego przyjaciel Banko spotykają wiedźmy. 02:57 Speaker A Przepowiadają one Makbetowi jego przyszłość, witają go tytułem Tana Glamis, Tana Kawdoru 03:03 Speaker A i wreszcie jako przyszłego króla Szkocji. 03:06 Speaker A Początkowo bohater jest sceptyczny wobec tej wizji, kiedy jednak posłańcy od króla oznajmiają, że został Tanem Kawdoru, 03:14 Speaker A zaczyna on wierzyć, że może sięgnąć po najwyższą władzę. 03:17 Speaker A Jeszcze w tej samej scenie Makbet wspomina, że w jego głowie pojawiają się pokusy, od których głos jeży mu się na głowie. 03:24 Speaker A Zatem już wtedy wpadł on na pomysł tego, co powinien zrobić. 03:29 Speaker A W tej decyzji wsparła go także jego żona Lady Makbet. 03:33 Speaker A Bohaterka doskonale znała charakter swojego małżonka i wiedziała, że będzie się lękał podjąć ostateczną decyzję. 03:39 Speaker A To dlatego wsparła go w chwili zawahania. 03:42 Speaker A Należy jednak zwrócić uwagę, że bohater podjął decyzję dotyczącą swojej przyszłości samodzielnie. 03:48 Speaker A Tego zabójstwa nie rozkazały mu czarownice, żona go do tego nie zmusiła, bohater bowiem posiada wolną wolę 03:55 Speaker A i sam zdecydował, że pozwoli złym podszeptom zapanować nad swoim postępowaniem. 03:59 Speaker A Bohater zabił króla, a winą obarczył jego strażników. 04:02 Speaker A Synowie Dunkana uciekają za granicę, obawiając się o swoje życie, 04:07 Speaker A a Makbet zostaje nowym królem. 04:09 Speaker A Przepowiednia spełniła się. 04:12 Speaker A Jednak bohaterowi nie daje to spokoju. 04:14 Speaker A Z obawy o swoją przyszłość zabija przyjaciela Banka, każe także tych, którym nie podoba się jego panowanie. 04:20 Speaker A W taki sposób traci życie rodzina Makdufa. 04:23 Speaker A Syn Dunkana Malkolm zbroi się przeciwko Makbetowi na dworze króla angielskiego, a Makbet boi się, co będzie dalej 04:30 Speaker A i przygotowuje się do wojny. 04:32 Speaker A Jak ona się skończy? 04:34 Speaker A W scenie piątej aktu trzeciego Hekate, zła na czarownice za przepowiednie skierowane do Makbeta, przykazuje jednej z nich, 04:43 Speaker A by sprawiły, że Makbet stanie się sam sprawcą swojej zagłady. 04:47 Speaker A Do jego upadku ma doprowadzić jego ufność i tak się stanie. 04:52 Speaker A Bohater w scenie pierwszej aktu czwartego po raz drugi spotka się z czarownicami 04:57 Speaker A i dzięki temu spotkaniu uwierzy, że nic nie będzie w stanie zagrozić jego władzy. 05:03 Speaker A Nie zabije go żaden z ludzi, który został zrodzony z kobiety, 05:08 Speaker A i włos mu z głowy nie spadnie, póki nie poruszy się las Birnamski. 05:12 Speaker A Po części karą bohatera będzie towarzysząca mu do końca wiara w to, że uda mu się zwyciężyć. 05:18 Speaker A Ostatecznie jednak zda sobie sprawę, że los okrutnie sobie z niego zadrwił 05:24 Speaker A i poniesie konsekwencje swoich czynów. 05:27 Speaker A Choć dobry i sprawiedliwy Dunkan został zabity i nic już nie wróci mu życia, 05:33 Speaker A to jego sprawiedliwi poddani zadbali o to, by ten niegodziwy czyn został pomściony. 05:39 Speaker A Przypadek Makbeta prezentuje nam, że nawet początkowo dobry i pozytywny bohater 05:45 Speaker A może ulec pokusie i doprowadzić do tego, by zwyciężyło w nim to, co złe. 05:49 Speaker A Jeszcze raz powtórzę to, co mówiłam już wcześniej. 05:54 Speaker A Makbet sam podjął decyzję dotyczącą pierwszego i kolejnych zabójstw 06:00 Speaker A i musi przekonać się, że takie postępowanie zawsze spotyka się z konsekwencjami. 06:05 Speaker A Z taką samą prawdą musiała zmierzyć się Balladyna, tytułowa bohaterka dramatu Juliusza Słowackiego. 06:10 Speaker A Ona także nie obawiała się eliminowania kolejnych ludzi, którzy według niej stali na drodze do realizacji jej celów. 06:17 Speaker A Najpierw zapragnęła ślubu z Kirkorem, później jednak chciała czegoś więcej. 06:22 Speaker A Zamarzyła o koronie, którą ostatecznie zdobyła. 06:25 Speaker A Za zabójstwa Aliny, Kirkora, Pustelnika czy Kostryna została jednak ukarana. 06:32 Speaker A W końcowej części sprawiedliwość bohaterce wymierza natura. 06:36 Speaker A Temat moralnej odpowiedzialności za czyny możecie znaleźć także w drugiej części Dziadów. 06:43 Speaker A Pojawiające się w kaplicy cmentarnej na wezwanie Guślarza zjawy uczą zebranych, 06:50 Speaker A jakie będą konsekwencje niewłaściwego postępowania. 06:53 Speaker A Moralną odpowiedzialność za swoje czyny ponosi także Rodion Raskolnikow ze Zbrodni i Kary, 07:00 Speaker A którego już wspomniałam przy kilku wcześniejszych pytaniach. 07:04 Speaker A Ze swoją moralnością, z konsekwencjami błędnej oceny tego, co dobre, a co złe, muszą mierzyć się też tacy bohaterowie literaccy, 07:12 Speaker A jak Jacek Soplica czy Andrzej Kmicic. 07:16 Speaker A Obaj ostatecznie rozumieją, jaki błąd popełnili i ponoszą odpowiedzialność za swoje czyny 07:21 Speaker A i chcą też naprawić swoje błędy. 07:23 Speaker A Pytanie 13: Czy człowiek decyduje o własnym losie? 07:27 Speaker A Omów zagadnienie na podstawie Makbeta Williama Szekspira, w swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst. 07:34 Speaker A Literatura różnorako ukazuje nam relacje człowieka z losem. 07:38 Speaker A Może pamiętacie historię Edypa, który dowiedział się, że zabije swojego ojca i weźmie ślub z matką. 07:46 Speaker A I on błędnie ocenił swoją sytuację i choć chciał za wszelką cenę uniknąć wypełnienia swojego losu, 07:53 Speaker A to kolejne kroki w tragiczny sposób pokazały mu, ile znaczy człowiek. 07:57 Speaker A Córkę Edypa Antygonę także spotyka coś, co każe jej uznać, 08:02 Speaker A że losem człowieka jest podporządkowanie się czemuś wyższemu. 08:06 Speaker A Choć wie, że spotka ją za to śmierć, postanawia pochować swojego brata, 08:12 Speaker A którego rozkaz Kreona pozbawia możliwości pochówku. 08:16 Speaker A Bohaterka ma poczucie, że musi być wierna prawom bogów, 08:22 Speaker A i choć chciałaby żyć, to też równocześnie musi wypełnić swoje przeznaczenie. 08:26 Speaker A W ciekawy sposób relacje człowieka z losem prezentuje też twórczość Jana Kochanowskiego. 08:32 Speaker A Temat ten podejmują fraszkę o życiu ludzkim czy pieśń dziewiąta z ksiąg pierwszych, gdzie poeta wobec nieprzewidywalności wyroków Fortuny 08:41 Speaker A proponuje postawy epikurejską i stoicką. 08:45 Speaker A My jednak przede wszystkim musimy skupić się na tym, 08:51 Speaker A jak relacje człowieka z losem zaprezentował w Makbecie Szekspir. 08:55 Speaker A Czy bohater zdecydował o swoim losie? 08:57 Speaker A Już odpowiadając na poprzednie pytanie, kilkukrotnie wspomniałam, że tak. 09:03 Speaker A Postępowanie bohatera było wynikiem jego samodzielnych decyzji. 09:07 Speaker A Oczywiście pamiętamy, że Makbet zanim pomyślał o zabójstwie króla, to spotkał się z wiedźmami, 09:14 Speaker A które przepowiedziały mu zdobycie królewskiego tytułu. 09:17 Speaker A Zwróćcie jednak uwagę na to, że nie przepowiedziały mu zabójstwa króla, 09:24 Speaker A bo to on sam wybrał taki środek do realizacji celu, jakim było posiadanie tronu. 09:29 Speaker A Nie możemy też za decyzję Makbeta obwinić jego żony. 09:33 Speaker A To prawda, że bohaterka namawiała męża do tego czynu, ale znów to on sam podjął te decyzje. 09:41 Speaker A Jego żona raczej wsparła go w tym przedsięwzięciu i rozwiała jego wątpliwości 09:46 Speaker A jeszcze przed popełnieniem zbrodni. 09:49 Speaker A Nie oznacza to oczywiście, że jej sumienie jest czyste, 09:53 Speaker A ale znów wracamy do naszego głównego pytania, to Makbet jest odpowiedzialny za swój los. 09:59 Speaker A To dlatego Hekate chce, by bohater sam stał się odpowiedzialny za swoją zgubę. 10:05 Speaker A W jednej ze scen wprost mówi czarownicom, że mają sprawić, że bohater uwierzy, że nic go nie pokona. 10:12 Speaker A Odrzuci wszelką obawę i mądrość, do jego zguby ma doprowadzić jego zbytnia ufność. 10:18 Speaker A I tak się dzieje, znów doprowadzają do tego decyzje Makbeta. 10:21 Speaker A To one sprawiają, że w pewien sposób ignoruje zbliżające się zagrożenie 10:28 Speaker A i niemal do końca wierzy, że jego decyzje były słuszne, a konsekwencje go nie dotkną. 10:33 Speaker A Bohater jest zaślepiony przepowiednią i to dzięki niej wierzy, że nikt ani nic nie będzie w stanie mu zagrozić. 10:39 Speaker A No a jaki jest, to już wiemy, bohater ginie, wcześniej uświadamiając sobie, 10:45 Speaker A ile znaczy ludzkie przekonanie o własnym losie i o tym, czy człowiek ma na nie wpływ. 10:49 Speaker A Bohaterku, która sama zdecydowała o swoim losie, 10:54 Speaker A dodatkowo zdecydowała, że pójdzie ścieżką zła. 10:58 Speaker A Jest oczywiście, tak jak w poprzednim pytaniu, Balladyna. 11:04 Speaker A Po pierwsze, bohaterka nie musiała zabijać swojej siostry. 11:08 Speaker A Mogła poprosić ją o maliny lub zaakceptować to, że to ona zostanie żoną Kirkora. 11:13 Speaker A Tym bardziej bohaterka mogła uniknąć kolejnych zbrodni, jednak sama zdecydowała, 11:20 Speaker A że zabijając kolejne osoby osiągnie to, czego pragnie, czyli władzę. 11:24 Speaker A Jeśli dobrze pamiętacie wydarzenia w tym utworze, to wiecie, że bohaterkę, 11:30 Speaker A tak jak Makbeta, spotka ostatecznie kara za swoje postępowanie. 11:34 Speaker A Inaczej relacje człowieka z losem prezentują dramaty antyczne, ukazujące życie Edypa czy Antygony. 11:40 Speaker A W nich bohaterowie muszą przyjąć to, że ich losem rządzi Fortuna, 11:46 Speaker A której czy tego chcą, czy nie, muszą się ostatecznie podporządkować. 11:50 Speaker A Pytanie 14: Jaki wpływ na człowieka ma sprawowanie przez niego władzy? 11:54 Speaker A Omów zagadnienie na podstawie Makbeta Williama Szekspira, w swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst. 12:01 Speaker A Zacznę może od tego, że ja nie za bardzo lubię to pytanie, bo moim zdaniem Makbet bardziej prezentuje nam to, 12:08 Speaker A jaki wpływ na człowieka ma chęć posiadania władzy. 12:12 Speaker A Ale może spróbujmy razem rozpracować to pytanie. 12:15 Speaker A Niewątpliwie Makbet to dzieło, które pokazuje, do czego jest zdolny człowiek, 12:20 Speaker A pragnący władzy. 12:21 Speaker A Na początku, jak już mówiliśmy, Makbet był oddany królowi. 12:26 Speaker A Walczył dla niego i z pokorą przyjmował kolejne zaszczyty, którymi władca wynagradzał jego wierną służbę. 12:33 Speaker A Kiedy jednak usłyszał przepowiednie wiedźm, do głosu doszło w nim to, co złe. 12:39 Speaker A Uległ takim swoim złym pragnieniom, podsycany dodatkowo przez Lady Makbet, 12:45 Speaker A no i postanowił zabić króla. 12:47 Speaker A Synowie Dunkana uciekli, obawiając się o swoje życie, 12:52 Speaker A a koronę otrzymał Tan Glamis i Kawdoru, czyli właśnie Makbet. 12:56 Speaker A Jakim władcą był Makbet? 12:58 Speaker A Przede wszystkim cierpiał z powodu lęku, że władzę tę straci. 13:02 Speaker A To właśnie dlatego zabija swojego dawnego przyjaciela Banka i próbuje zabić jego syna 13:09 Speaker A i chce, by przepowiednia wiedźm dotycząca jego przyjaciela 13:13 Speaker A w ten sposób nie spełniła się. 13:15 Speaker A Także dlatego pojawia się po raz drugi u wiedźm i to także dlatego 13:21 Speaker A zabija rodzinę Makdufa po tym, jak bohater ucieka do Anglii, 13:27 Speaker A by tam dołączyć do Malkolma, jednego z synów zabitego króla. 13:31 Speaker A Bohater wielokrotnie nazywany jest tyranem. 13:34 Speaker A Inni bohaterowie podkreślają, że od czasów objęcia rządów przez Makbeta nikt nie może czuć się bezpiecznie, 13:42 Speaker A a królestwo cierpi, poddani są nieszczęśliwi i potrzebują pomocy. 13:46 Speaker A To pokazuje nam, że Makbetowi nie zależało na tym, by po objęciu władzy sprawować dobre i sprawiedliwe rządy, 13:53 Speaker A a jego celem było wyłącznie zdobycie władzy i nie rozumiał, 13:58 Speaker A jakie są obowiązki dobrego króla. 14:01 Speaker A Rozpacz poddanych wskazuje, że poprzedni król był dobry i sprawiedliwy, 14:06 Speaker A szanował i wynagradzał tych, którzy mu wiernie służyli. 14:10 Speaker A Makbet jest jego przeciwieństwem, by utrzymać władzę, zabił swojego oddanego druha i przyjaciela. 14:16 Speaker A Porzucił dotychczasową moralność. 14:18 Speaker A W scenie trzeciej aktu czwartego Malkolm charakteryzuje Makbeta. 14:22 Speaker A Mówi, że bohater jest krwawy, lubieżny, chciwy, fałszywy, gwałtowny, a w jego duszy mieszczą się wszystkie najgorsze grzechy. 14:30 Speaker A Nawet jeśli weźmiemy pod uwagę, że ten osąd nie jest do końca sprawiedliwy, bo jednak Malkolm jest synem zabitego Dunkana, 14:38 Speaker A to jednak dobrze to pokazuje nam, jak Makbeta mogli widzieć jego poddani. 14:42 Speaker A Ross, który dołącza do bohaterów w tej scenie, tak charakteryzuje Szkocję pod rządami Makbeta. 14:47 Speaker A O biedna kraina, sama własnego lęka się widoku. 14:52 Speaker A Ona nie matką, lecz grobem jest naszym. 14:55 Speaker A Widzimy zatem, że ojczyzna cierpi. 14:57 Speaker A Makbet, jeszcze raz to powiem, nie jest zaś dobrym władcą. 15:02 Speaker A Dlaczego? 15:03 Speaker A Bo tak naprawdę nie myśli o dobru swojego królestwa, a o tym, by swoją władzę za wszelką cenę utrzymać. 15:10 Speaker A No i znów, wiemy, że poniesie konsekwencje swojego postępowania. 15:13 Speaker A Jego najgorsze sny się spełnią i władzę ostatecznie straci. 15:16 Speaker A Straci ją nie tylko przez zabicie Dunkana, ale także przez to, w jaki sposób sprawował władzę w Szkocji. 15:23 Speaker A Sprawowanie władzy może doprowadzić do tego, że nie jesteśmy w stanie podejść do swoich decyzji krytycznie, 15:31 Speaker A że jesteśmy przekonani, że tylko my mamy rację, a wszyscy inni muszą się naszemu zdaniu podporządkować. 15:36 Speaker A Tak było w przypadku Kreona z Antygony, który był zaślepiony swoją władzą 15:42 Speaker A i który przez to doprowadził do tragedii. 15:45 Speaker A Niekiedy jednak tuż po objęciu władzy bohaterowie chcą oddzielić grubą linią swoją przeszłość od teraźniejszości. 15:53 Speaker A Chcą zapomnieć, jak doszli do władzy, a od momentu objęcia tronu rządzić sprawiedliwie. 15:59 Speaker A Tego chciała już kilkukrotnie wspomniana przeze mnie dzisiaj Balladyna. 16:04 Speaker A A jak to się skończyło, no to już sami najlepiej wiecie. 16:08 Speaker A Dziękuję wam za dzisiaj i widzimy się podczas opracowywania kolejnych pytań maturalnych. 16:14 Speaker A Do zobaczenia. Ucz się z tego filmu - [Fiszki z tego filmu](https://sozai.app/pl/tools/ai-flashcard-generator/?from=transcript&id=7724) - [Quiz z tego filmu](https://sozai.app/pl/tools/quiz-generator/?from=transcript&id=7724) - [Podsumowanie tego filmu](https://sozai.app/pl/youtube-video-summarizer/?from=transcript&id=7724) Za darmo, stworzone przez AI na podstawie tej transkrypcji. Bez rejestracji. --- This is the markdown twin of https://sozai.app/transcript/pula-jawna-2025-makbet-pytania-12-14-matura2025-transcript/ — the same content, without the markup. Published by SozAI (https://sozai.app). Reuse and quotation are allowed with attribution and a link back. Machine-readable index: https://sozai.app/llms.txt · data API: https://sozai.app/api/