**NATURA, ZWIERZĘ, CZŁOWIEK - POJĘCIA PODSTAWOWE CZ. 1 — Transcript & Summary | SozAI** Source: https://sozai.app/transcript/natura-zwierze-czlowiek-pojecia-podstawowe-1/ Wprowadzenie do podstawowych pojęć wiedzy społecznej z naciskiem na naturę, człowieka i rozwój naukowego rozumienia rzeczywistości. ## Key Takeaways - Natura to rzeczywistość istniejąca niezależnie od człowieka, a człowiek jest jej częścią. - Wiedza społeczna koncentruje się na moralnym wymiarze rzeczywistości i ludzkiego działania. - Religia i nauka miały i mają różne role w kształtowaniu rozumienia natury i moralności. - Współczesna nauka zmieniła tradycyjne pojęcie materii i rzeczywistości fizycznej. - Rzeczywistość składa się z różnych poziomów, które rządzą się odmiennymi prawami fizycznymi. ## What the video covers - Film omawia podstawowe pojęcia wiedzy społecznej, zaczynając od definicji natury jako rzeczywistości niezależnej od człowieka. - Człowiek jest przedstawiony jako część natury, ale z unikalnym miejscem i prawami wynikającymi z rozumienia rzeczywistości. - Wiedza społeczna skupia się na moralnym aspekcie rzeczywistości, a nie na czysto poznawczym opisie natury. - Historia relacji między religią, moralnością i nauką jest kluczowa dla zrozumienia współczesnego pojmowania natury i człowieka. - Rozwój nauk przyrodniczych i filozofii pozytywnej podważył tradycyjne religijne wyjaśnienia rzeczywistości. - Nowoczesna nauka zmieniła obraz materii i rzeczywistości, wprowadzając mechanikę kwantową, teorię względności i model standardowy cząstek elementarnych. - Rzeczywistość ma różne poziomy złożoności (mikro, makro, kosmo), rządzące się różnymi prawami fizycznymi. - Materia, jaką intuicyjnie rozumiemy, nie istnieje w sensie obiektywnym – atomy to w dużej mierze pusta przestrzeń wypełniona oddziaływaniami. - Film podkreśla znaczenie rozumienia rzeczywistości dla praw i obowiązków człowieka w życiu społecznym. - Przedstawione treści mają na celu ukazanie aspektów pojęć, które do tej pory były pomijane lub niedostatecznie rozumiane. Answers ## Questions about this video Czym jest natura według filmu? Natura to wszystko, co powstało przed człowiekiem i istnieje niezależnie od jego woli i działania. Człowiek jest częścią natury, ponieważ jego istnienie również nie jest wynikiem jego własnej woli. Jakie dwa wymiary wiedzy o naturze są omawiane w filmie? Film wyróżnia wymiar poznawczy, dotyczący obiektywnej wiedzy o naturze, oraz wymiar moralny, który jest istotny dla zrozumienia ludzkiego działania i praw wynikających z rozumienia rzeczywistości. Jak współczesna nauka zmieniła rozumienie materii? Współczesna nauka, dzięki mechanice kwantowej i teorii względności, wykazała, że materia nie jest obiektywną, nieredukowalną substancją, lecz składa się głównie z pustej przestrzeni wypełnionej oddziaływaniami między cząstkami elementarnymi. ## Full Transcript — Download SRT & Markdown 00:09 Speaker A Witam państwa i zapraszam do obejrzenia pierwszego odcinka z serii poświęconej podstawowym pojęciom wiedzy społecznej. 00:18 Speaker A Przedstawione definicje mogą wydać się na początku nieco dziwne i niewiadomo do czego przydatne. 00:28 Speaker A Proszę się jednak nie dziwić, ani niecierpliwić. 00:32 Speaker A Nie mam zamiaru tworzyć nowych definicji pojęć. Moim celem jest odkrycie tylko tych ich aspektów, na które do tej pory z jakichś względów nie zwracano uwagi. 00:44 Speaker A Moim zdaniem niesłusznie, ponieważ w przypadku takiego przedsięwzięcia zawsze pojawia się problem, które z pojęć jest najważniejsze i od czego zacząć, najlepszym rozwiązaniem jest zacząć od początku, czyli od rzeczywistości. 00:59 Speaker A Pamiętając, że wiedza społeczna ma dotyczyć tylko faktów, a nie interpretacji światopoglądowych. 01:48 Speaker A Zacznijmy więc od natury. 01:54 Speaker A Natura to wszystko co powstało przed człowiekiem i istnieje w sposób niezależny od woli i działania człowieka. 02:06 Speaker A Jednak to, że człowiek istnieje również nie jest wynikiem jego woli lub działania w najodleglejszej perspektywie woli lub działania jakiejś pierwszej przyczyny. 02:21 Speaker A A w perspektywie najbliższej woli i działania jego rodziców, którzy go zdanie nie pytali. 02:31 Speaker A W tym sensie człowiek w chwili narodzin jest więc również częścią natury. 02:39 Speaker A A w jakim sensie jest człowiekiem, to się dopiero okaże. 02:48 Speaker A Można więc powiedzieć, że natura to wszechświat albo po prostu niezależnie od człowieka istniejąca rzeczywistość. 03:02 Speaker A Jednak nie ma pewności co do tego, co to znaczy, że coś istnieje, a tym bardziej, że istnieje rzeczywiście, czyli realnie. 03:15 Speaker A Od razu przedstawię kontekst przedstawionych dalej kilku luźnych uwag na temat natury. 03:28 Speaker A Wszystkie dywagacje na ten temat mają dwa wymiary. 03:39 Speaker A Jeden można nazwać poznawczym i sprowadza się on do ustalenia różnymi metodami jakiejś obiektywnej wiedzy o właściwościach natury i rządzących nią praw. 03:56 Speaker A W wymiarze drugim chodzi o poszukiwanie źródeł i uzasadnienie moralności. 04:02 Speaker A Z punktu widzenia wiedzy społecznej, która dotyczy mechanizmów życia społecznego i motywów ludzkiego działania. 04:11 Speaker A Istotny jest tylko ten drugi aspekt. 04:20 Speaker A Ponieważ dla ludzkiego działania nie ma żadnego znaczenia, czy człowiek zbudowany jest z fermionów i bozonów. 04:30 Speaker A Czy został ulepiony z rzecznego mułu albo gliny. 04:35 Speaker A Ma natomiast znaczenie to, jak rozumie on rzeczywistość. 04:44 Speaker A Swoje w niej miejsce i z czego wynikają jego prawa i obowiązki. 04:56 Speaker A Tego podziału na aspekt poznawczy i moralny wiedzy o rzeczywistości nie było w starożytności. 05:05 Speaker A Ponieważ nauka jeszcze nie wyodrębniła się z filozofii, a religia nie miała jeszcze związku z moralnością. 05:17 Speaker A Starożytni bogowie mogli być amoralni i niemoralni, mogli cudzołożyć, mordować, pożerać własne dzieci. 05:27 Speaker A I nie miało to żadnego wpływu na postępowanie ludzi. 05:34 Speaker A Judaizm poddał ludzkie postępowanie prawu religijnemu pochodzącemu od Boga. 05:43 Speaker A Przedstawiając w Biblii dzieło stworzenia świata i człowieka. 05:52 Speaker A Cała natura i całe prawo miały jedno źródło. 05:58 Speaker A Chrześcijaństwo prowadziło podział władzy na władzę świecką i duchowną i poddał człowieka dwóm porządkom. 06:10 Speaker A Doczesnemu i wiecznemu, a tradycja utrwaliła przekonanie o wyższości porządku wiecznego. 06:20 Speaker A Człowiek ma obowiązek posłuszeństwa wobec władzy. 06:30 Speaker A Ale ma prawo przeciwstawić się jej, jeśli narusza ona prawo naturalne i ewangeliczne. 06:43 Speaker A Zasada ta nałożyła obustronne ograniczenia na rządzących i rządzonych. 06:56 Speaker A Ale przede wszystkim ograniczenia w podporządkowaniu poddanych politycznym i ekonomicznym interesom wszelkiej władzy doczesnej. 07:12 Speaker A A od XVI wieku stworzyła otwarty konflikt między katolicyzmem i tą władzą. 07:26 Speaker A Katolicyzmem, który przedstawił jej antropologiczne uzasadnienie. 07:38 Speaker A Konflikt ten był tym ostrzejszy, że religia legitymizując władzę. 07:48 Speaker A Tym skuteczniej mogła ją ograniczać. 07:58 Speaker A Skuteczność władzy zależała więc od usunięcia z funkcjonującego w świadomości społecznej obrazu rzeczywistości. 08:11 Speaker A Nie tyle religii i moralności, co nadrzędnego wobec władzy świeckiej. 08:21 Speaker A Źródła moralności. 08:27 Speaker A Sprzyjał temu rozwój nauk przyrodniczych, które stopniowo zaczęły zastępować religię w wyjaśnianiu zagadki rzeczywistości. 08:37 Speaker A Chociaż nie za sprawą naukowców, ale ideologicznych redukcjonistów. 08:46 Speaker A W połowie XIX wieku Auguste Comte ogłosił zasady filozofii pozytywnej, zgodnie z którą jedyną prawdziwą wiedzą jest wiedza naukowa. 08:57 Speaker A A źródłem tej wiedzy są zjawiska naturalne. 09:05 Speaker A W 1859 roku Darwin opublikował o pochodzeniu gatunków, a w 1863 roku Huxley stwierdził, że człowiek pochodzi od małpy. 09:19 Speaker A Co podważyło wiarygodność biblijnej w wizji boskiej kreacji, a tym samym całego zbudowanego na niej porządku rzeczywistości. 09:32 Speaker A W 1865 roku Andrew White założył w Stanach Zjednoczonych Cornell University. 09:44 Speaker A Którego produktem było wydane w 1896 roku dzieło pod tytułem Wojna nauki z teologią w świecie chrześcijańskim. 10:01 Speaker A Postęp zwyciężał zabobonną ciemnotę i uwalniał rozum od metafizycznych fantasmagorii. 10:13 Speaker A Rzeczywistość miała charakter naturalny, a jej podstawą była odwieczna. 10:20 Speaker A Obiektywnie istniejąca materia. 10:27 Speaker A Jednak wkrótce naukowy obraz świata zaczął się komplikować, bo naukowy ewolucjonizm stworzył ideologiczny rasizm. 10:39 Speaker A I uzasadnił nowy imperializm, a nauka podważyła nową wiarę w obiektywnie istniejącą materię. 10:53 Speaker A Wprawdzie jeszcze w 1900 roku Lord Kelvin stwierdził, że fizyka poznała już wszystko co miała do poznania. 11:04 Speaker A I do wyjaśnienia pozostały jeszcze jakieś drobne kwestie szczegółowe. 11:13 Speaker A Ale już w następnych latach Planck i Einstein stworzyli podstawy mechaniki kwantowej i teorii względności. 11:23 Speaker A Które miały całkowicie zmienić obiektywne rozumienie czasu, przestrzeni i materii. 11:32 Speaker A Wkrótce Rutherford i Bohr opublikowali modele atomów. 11:40 Speaker A W których coraz mniej było miejsca na ową odwieczną materię. 11:48 Speaker A W 1927 roku Heisenberg ogłosił zasadę nieoznaczoności, a belgijski ksiądz Lemaître przedstawił kosmogoniczną teorię Wielkiego Wybuchu. 11:58 Speaker A Z którego wynikało, że czas i przestrzeń miały jednak swój początek. 12:07 Speaker A W latach 70 XX wieku fizycy stworzyli tak zwany model standardowy, który przedstawił zestaw cząstek elementarnych. 12:17 Speaker A Stanowiących podstawowy budulec rzeczywistości. 12:25 Speaker A Na dzień dzisiejszy nauka przedstawia więc taką mniej więcej wiedzę o strukturze rzeczywistości. 12:34 Speaker A W której o materii właściwie nie ma już mowy. 12:44 Speaker A Z góry przepraszam za uproszczenia, które nie mają w tym kontekście żadnego znaczenia. 12:54 Speaker A Ale mogą ranić ucho zawodowych fizyków. 13:03 Speaker A Rzeczywistość. 13:09 Speaker A Rzeczywistość ma kilka poziomów złożoności. 13:15 Speaker A Rządzących się różnymi prawami. 13:19 Speaker A Poziomem mikro, czyli poziomem cząstek elementarnych. 13:25 Speaker A Rządzą prawa mechaniki kwantowej. 13:30 Speaker A Poziomem makro, czyli poziomem na którym istnieje człowiek. 13:37 Speaker A Rządzą prawa mechaniki klasycznej. 13:42 Speaker A Poziomem kosmo, czyli poziomem wielkich odległości i ciał astralnych. 13:48 Speaker A Rządzą prawa mechaniki relatywistycznej. 13:55 Speaker A Wbrew mylącym interpretacjom nazwy, teoria względności nie mówi, że prawa rządzące różnymi poziomami złożoności są względne. 14:05 Speaker A Ale że są one różne i że nie można ich przenosić na inne poziomy. 14:17 Speaker A W świecie makro jabłka spadają z jabłoni na ziemię. 14:26 Speaker A I raczej mało prawdopodobne jest, żeby kiedykolwiek jakieś jabłko odbiło się od ziemi i wskoczyło na jabłonkę. 14:39 Speaker A Ani na poziomie mikro. 14:41 Speaker A Ani na poziomie kosmo nie istnieje materia, jaką wyobrażali sobie Demokryt czy Feuerbach. 14:51 Speaker A To znaczy jako istniejąca obiektywnie, nieredukowalna, najmniejsza drobinka substancji. 15:00 Speaker A Której obecność można niepodważalnie stwierdzić tak jak mówiąc obrazowo. 15:08 Speaker A Wyczuwamy istnienie ziarenka maku między opuszkami palców. 15:15 Speaker A Takiej materii po prostu nie ma. 15:22 Speaker A Materia rzeczywistości. 15:28 Speaker A W najprostszym modelu atomu 99,9% tego co nazywamy jego masą jest skupionych w jądrze. 15:38 Speaker A Którego średnica stanowi jedną stutysięczną średnicy samego atomu. 15:49 Speaker A Jeśli atom wyobrazimy sobie jako kulę o średnicy pełnowymiarowego boiska piłkarskiego, czyli około 100 metrów. 15:59 Speaker A To to jądro atomu, skupiające niemal całą jego masę, miałoby wielkość leżącego na środku tego boiska ziarenka maku. 16:10 Speaker A O średnicy jednego milimetra. 16:15 Speaker A Rzecz w tym, że w zbudowanym z cząstek elementarnych jądrze atomu też nie ma czegoś takiego jak intuicyjnie rozumiana materia. 16:29 Speaker A Z punktu widzenia nauk ścisłych istnieje tylko coś, o czym zawodowi fizycy rozmawiają wyłącznie w języku matematycznych równań. 16:41 Speaker A A atomy są materialną pustką, wypełnioną jedynie oddziaływaniami. 16:47 Speaker A Między czymś, co można nazwać porcjami energii. 16:54 Speaker A I wszystko, co tworzy tak zwaną naturę, zbudowane jest z takich właśnie niematerialnych cząstek. 17:04 Speaker A Życie. 17:09 Speaker A Świat w skali makro wypełniają zbudowane z identycznego, opisanego już pustego materiału skomplikowane struktury. 17:19 Speaker A Dzielą się one na dwie grupy. 17:23 Speaker A Jedna to martwe rzeczy, w których toczą się procesy fizyczne i chemiczne. 17:31 Speaker A Drugie to organizmy, w których toczą się procesy życiowe. 17:39 Speaker A Życia nie można stworzyć. 17:43 Speaker A Jest ono kontynuacją procesu o nieznanym początku. 17:50 Speaker A Którego nie można przerwać i wznowić. 17:56 Speaker A Nowy organizm może powstać tylko w wyniku prokreacji. 18:02 Speaker A Z komórek innego żyjącego lub innych żyjących organizmów. 18:10 Speaker A Organizmy potomstwa nie są więc całkowicie nowymi organizmami. 18:17 Speaker A Ale kontynuacją żywych komórek organizmów rodziców. 18:24 Speaker A Organizmy nie można więc stworzyć, zbudować, ani zmontować. 18:30 Speaker A Nawet ze wszystkich jego składników. 18:36 Speaker A Przerwanie procesu życia oznacza definitywną śmierć. 18:43 Speaker A Zwierzę. 18:49 Speaker A Życie to proces energochłonny i organizmy muszą wytwarzać energię. 18:56 Speaker A Zdobywając otoczenia pokarm zbudowany z takiego samego jak one budulca. 19:05 Speaker A Czyli z pustki wypełnionej oddziaływaniami między porcjami energii. 19:12 Speaker A Tak jest. 19:15 Speaker A W tym celu muszą wchodzić w interakcje z tym otoczeniem. 19:22 Speaker A A więc zdobywać o nim informacje i podejmować wobec niego jakieś działania. 19:30 Speaker A Najwyżej rozwinięte organizmy to zwierzęta. 19:36 Speaker A Posiadające wyspecjalizowane narządy i układy narządów zbudowanych z takich samych cząstek elementarnych. 19:47 Speaker A Nazywane receptorami, układem nerwowym. 19:54 Speaker A I centrum tego układu nazywanym mózgiem. 20:00 Speaker A Te niematerialne receptory odbierają sygnały od otoczenia i od samego organizmu. 20:09 Speaker A Układ nerwowy przekazuje te sygnały do mózgu. 20:14 Speaker A A mózg, zaznaczam, zbudowany z takich samych cząstek elementarnych. 20:23 Speaker A Tworzy na ich podstawie wrażenia zapachu, dźwięku, smaku, kształtu i koloru. 20:30 Speaker A A z tych wrażeń buduje wyobrażenie, czyli obraz świata i samego siebie. 20:39 Speaker A Rzecz w tym, że jakkolwiek proces ten zwykle zaczyna się od bodźców nadchodzących od otoczenia albo samego organizmu. 20:51 Speaker A I jego bazą są jakieś procesy elektrochemiczne i elektromagnetyczne. 20:59 Speaker A To ani otoczenie, ani sam organizm zbudowane z identycznych kilkunastu cząstek elementarnych. 21:07 Speaker A Nie mają ani smaku, ani dźwięku, ani zapachu, ani kolorów. 21:15 Speaker A Ani, może z wyjątkiem geometrycznej formy przestrzennej, żadnej cechy. 21:24 Speaker A Jakie mają ich obrazy czy wyobrażenia powstające w mózgu. 21:32 Speaker A Rzecz również w tym, że z własności cząstek elementarnych nie da się wyprowadzić. 21:40 Speaker A Ani własności, ani istoty tych fantomów, które składają się na tak zwane życie psychiczne. 21:49 Speaker A Najbardziej złożonych organizmów. 21:54 Speaker A I rzecz jeszcze w tym, że na to życie psychiczne. 22:01 Speaker A Składają się nie tylko zmysłowe wyobrażenia innych niematerialnych struktur złożonych z cząstek elementarnych. 22:14 Speaker A Takich struktur, które nazywamy krzesłami, tygrysami, kobietami czy skrzypcami. 22:22 Speaker A Ale i cierpienia, pożądania, lęki, nadzieje i miłości. 22:29 Speaker A Które nie mają odpowiednika nawet w języku wyższej matematyki. 22:38 Speaker A Ale są jedynie pozbawionymi jakiejkolwiek realnej bazy fantomami. 22:46 Speaker A W których nawet bazy elektrochemicznej nie potrafimy dokładnie zlokalizować w mózgu. 22:55 Speaker A Które jednak istnieją nie wątpliwie. 23:00 Speaker A I to czasami w sposób boleśnie wręcz realny. 23:07 Speaker A Życie społeczne toczy się w świecie takich właśnie fantomów. 23:17 Speaker A A jego praw również nie da się wyprowadzić. 23:23 Speaker A Ani z zasad mechaniki kwantowej, ani z teorii względności. 23:33 Speaker A Obiektywność subiektywności. 23:39 Speaker A Nawet jeśli uznamy, że te struktury cząstek elementarnych, które nazywamy rzeczami i organizmami istnieją obiektywnie. 23:50 Speaker A A nie ma podstaw, żeby temu przeczyć. 23:56 Speaker A To znaczy niezależnie od ich postrzegania, to wyobrażenia tych struktur, jakie powstają w mózgach. 24:05 Speaker A A raczej w umysłach najbardziej złożonych organizmów istnieją tylko w tych umysłach. 24:12 Speaker A I są do zdaniem całkowicie indywidualnym, którego nie można ani zapisać, ani nikomu przekazać. 24:23 Speaker A Mimo to wiemy, ponieważ jesteśmy w stanie to sprawdzić. 24:30 Speaker A Że te całkowicie subiektywne obrazy rzeczywistości powstające w umysłach organizmów tego samego gatunku są. 24:41 Speaker A Albo identyczne, albo niemal identyczne. 24:47 Speaker A Na przykład wszyscy ludzie o zdrowym zmyśle wzroku. 24:54 Speaker A Widzą jedną i tę samą strukturę. 25:01 Speaker A Jako taki sam czerwony kwiat. 25:05 Speaker A A inną jako takiego samego burego kota. 25:12 Speaker A Subiektywizm obrazu rzeczywistości nie oznacza więc, że rzeczywistość jest subiektywna. 25:22 Speaker A Popęd i instynkt. 25:28 Speaker A Zapewne dlatego, że przerwanie procesu życiowego oznacza definitywną śmierć. 25:37 Speaker A W każdym organizmie działa jakaś siła, która skłania go do działań. 25:44 Speaker A Mających na celu podtrzymanie procesów życiowych. 25:49 Speaker A Dlatego wszystkie organizmy, niezależnie od ich złożoności, na najniższym biologicznym poziomie mają wbudowane dwa rodzaje mechanizmów. 25:59 Speaker A Które nazywamy popędami i instynktami. 26:05 Speaker A Popęd to wewnętrzna siła skłaniająca organizm do podejmowania działań koniecznych. 26:13 Speaker A Do podtrzymania życia. 26:18 Speaker A A więc zdobywania pożywienia i prokreacji. 26:22 Speaker A Natomiast instynkt to wrodzona zdolność do podejmowania pod wpływem popędu i w reakcji na bodźce zewnętrzne określonych zachowań. 26:32 Speaker A Na przykład zachowań obronnych. 26:37 Speaker A Cechą zachowań instynktowych jest to, że są one wrodzone. 26:44 Speaker A To znaczy, że zwierzę opanowuje je w miarę swojego naturalnego rozwoju bez konieczności uczenia się i bez pomocy zewnętrznej. 26:55 Speaker A Oczywiście samo pojęcie uczenia się jest nieprecyzyjne. 27:02 Speaker A I można powiedzieć, że na przykład zwierzę uczy się obserwując i naśladując inne zwierzęta. 27:10 Speaker A Najczęściej matkę. 27:12 Speaker A Ale taką naukę zwierzę podejmuje spontanicznie, nie wbrew instynktowi. 27:20 Speaker A Ale właśnie pod wpływem instynktu i uczy się ono samo. 27:27 Speaker A To znaczy nie jest przez nikogo instruowane. 27:33 Speaker A Niektóre zwierzęta mają zdolność do opanowania zachowań. 27:40 Speaker A Które nie są zachowaniami instynktowymi. 27:46 Speaker A I których nigdy nie opanowują z własnej inicjatywy. 27:52 Speaker A Na przykład można nauczyć cyrkowego konia tańczyć. 27:58 Speaker A Ale proces uczenia nazywany tresurą opiera się zwykle na wyrabianiu tak zwanego odruchu warunkowego. 28:09 Speaker A Najczęściej przez zastosowanie niewielkich nagród wzmacniających istniejący odruch bezwarunkowy. 28:20 Speaker A Zwierzę nie potrafi jednak przekazać takiego zachowania. 28:27 Speaker A Innemu zwierzęciu, ani swojemu potomstwu. 28:34 Speaker A Człowiek. 28:40 Speaker A Człowiek jest częścią natury, ponieważ istnieje niezależnie od własnej woli. 28:47 Speaker A Zbudowany jest z tych samych cząstek elementarnych. 28:52 Speaker A Co cała natura. 28:54 Speaker A Z biologicznego punktu widzenia jest najwyżej rozwiniętym zwierzęciem. 29:02 Speaker A Niewiele różniącym się od małp i w chwili narodzin ma wszystkie cechy najwyżej rozwiniętych zwierząt. 29:10 Speaker A Wraz z ich popędami, instynktami. 29:14 Speaker A I zachowaniami instynktowymi. 29:18 Speaker A Jednak między człowiekiem, a najwyżej rozwiniętymi zwierzętami. 29:24 Speaker A Istnieją trzy zasadnicze różnice, które są bezdyskusyjnym faktem. 29:32 Speaker A Chociaż nie znamy ich wyjaśnienia. 29:36 Speaker A I są one widoczne gołym okiem bez konieczności jakichkolwiek badań. 29:42 Speaker A I porównywania genomów. 29:47 Speaker A Pierwsza różnica polega na tym, że człowiek jest najgorzej ze wszystkich istot wyposażony naturalnie do przetrwania. 29:56 Speaker A Ponieważ w porównaniu z wieloma zwierzętami jest fizycznie słaby, kiepsko porusza się po drzewach, kiepsko pływa, szczególnie pod wodą. 30:07 Speaker A Jeszcze gorzej lata, jest nieodporny na wysokie i niskie temperatury. 30:12 Speaker A Nie ma sierści, szponów i kłów. 30:16 Speaker A Najdłużej jest całkowicie bezbronny i skazany na opiekę rodziców. 30:20 Speaker A I tak dalej i tak dalej. 30:24 Speaker A Nie potrafimy odpowiedzieć na pytanie, dlaczego ewolucja doprowadziła do takiego. 30:30 Speaker A Oczywistego zupełnie upośledzenia człowieka, ani wyjaśnić, czy to owłosiony małpi pra człowiek. 30:37 Speaker A Najpierw pod wpływem zimna nauczył się produkować odzież, a potem dopiero stracił zbędną już sierść. 30:45 Speaker A Czy najpierw stracił sierść, a dopiero potem pod wpływem zimna nauczył się produkować odzież. 30:53 Speaker A Łatwo się domyśleć, że w obydwu przypadkach w tak zwanym międzyczasie. 31:00 Speaker A Raczej by zamarzł na śmierć, niż zdążył uszyć garnitur. 31:05 Speaker A Ale tak prostackich problemów nie wypada stawiać w eleganckim towarzystwie. 31:10 Speaker A Dajmy więc spokój. 31:14 Speaker A Druga różnica polega na tym, że jakkolwiek człowiek jest słabiej od zwierząt wyposażony w umiejętności instynktowe. 31:23 Speaker A To można u niego rozwinąć cechy i umiejętności, których na pewno nie można rozwinąć u najwyżej rozwiniętych zwierząt. 31:32 Speaker A Zwracam uwagę. 31:35 Speaker A Na określenie można rozwinąć, ponieważ wskazuje ono na trzecią różnicę. 31:48 Speaker A Trzecia, najbardziej niezwykła różnica polega na tym, że u zwierząt cechy i umiejętności instynktowe rozwijają się same. 31:56 Speaker A Albo powiedzmy zwierzę rozwija je samo wraz z rozwojem biologicznym. 32:03 Speaker A A pewnych cech i umiejętności nie można rozwinąć u nich nawet w wyniku usilnej tresury. 32:13 Speaker A Tymczasem te specyficznie ludzkie cechy i umiejętności, których u zwierząt rozwinąć nie można. 32:21 Speaker A A które u człowieka rozwinąć można. 32:26 Speaker A Nie mogą rozwinąć się u człowieka same, czyli w wyniku naturalnego, indywidualnego rozwoju psychofizycznego. 32:35 Speaker A Ani człowiek nie może rozwinąć ich sam z własnej inicjatywy. 32:42 Speaker A Potencje. 32:48 Speaker A Nawet jeśli trudno jest precyzyjnie określić, które cechy i umiejętności są wynikiem działania instynktów. 32:58 Speaker A To niewątpliwie można wymienić wiele takich cech i umiejętności, które znacznie przekraczają możliwości. 33:06 Speaker A Najwyżej nawet rozwiniętych zwierząt i które na pewno nie rozwiną się w trakcie naturalnego rozwoju człowieka. 33:15 Speaker A Nie ma na to szans. 33:20 Speaker A Takie zaawansowane umiejętności można nazwać umiejętnościami kwalifikowanymi, a ponieważ nie mogą one rozwinąć się same. 33:30 Speaker A Ani człowiek nie może rozwinąć ich sam, są one umiejętnościami zaledwie potencjalnymi. 33:37 Speaker A I dalej będę nazywał je potencjami. 33:42 Speaker A Przedstawione rozumowanie prowadzi nas do dwóch wniosków. 33:48 Speaker A Po pierwsze, że istnieje zasadnicza i nieprzekraczalna granica między zwierzęciem a człowiekiem. 33:56 Speaker A Ponieważ są takie umiejętności kwalifikowane. 34:00 Speaker A Których zwierzę nie opanuje nigdy i w żadnych warunkach. 34:07 Speaker A Te granice wyznaczają popędy i instynkty biologiczne. 34:14 Speaker A Po drugie, tej granicy, poza którą człowiek potencjalny, czyli posiadający ludzkie potencje. 34:23 Speaker A Staje się człowiekiem realnym. 34:27 Speaker A Czyli realizującym te potencje. 34:30 Speaker A Otóż tej granicy człowiek nie może przekroczyć sam. 34:36 Speaker A To oznacza, że człowiek nie może się sam uczłowieczyć. 34:43 Speaker A Paradoks ewolucji. 34:49 Speaker A Słowem ewolucja określam wiedzę społeczną jednocześnie przyczynę i proces zmian jakościowych zachodzących w naturze. 35:00 Speaker A Bez względu na charakter tej przyczyny. 35:05 Speaker A Określenie tego charakteru pozostawiam sporą światopoglądową. 35:12 Speaker A W światopoglądowych dyskusjach na temat ewolucji istotną rolę odgrywa kwestia celowości. 35:20 Speaker A Ponieważ celowość zakłada istnienie jakiejś świadomości. 35:25 Speaker A Określającej cel. 35:28 Speaker A Stąd tak wielkie znaczenie przypisuje się współcześnie przypadkowi. 35:36 Speaker A Jednak nawet jeśli na wynik procesu nazywanego ewolucją. 35:42 Speaker A Składały się wyłącznie przypadkowe zmiany przystosowawcze. 35:50 Speaker A To podobieństwo wyników odrębnych ścieżek tego procesu. 35:58 Speaker A Czyli podobieństwo cech osobników tego samego gatunku rozwijających się w izolacji. 36:07 Speaker A W różnych miejscach i czasami bardzo odmiennych warunkach zewnętrznych. 36:15 Speaker A Świadczy przynajmniej o istnieniu. 36:20 Speaker A Rządzących tymi zmianami prawidłowości statystycznych. 36:27 Speaker A I trwałości podstawowych cech. 36:33 Speaker A W tych kategoriach, to znaczy w kategoriach statystycznych. 36:41 Speaker A Obecny stan natury i człowieka można uznać za na swój sposób. 36:47 Speaker A Konieczny i logiczny. 36:51 Speaker A Nawet jeśli logikę sprowadzimy tylko do teorii chaosu. 37:00 Speaker A Jak już mówiłem, człowiek jest wprawdzie najwyższym co do stopnia złożoności i najpóźniejszym produktem ewolucji. 37:10 Speaker A Ale jest znacznie gorzej niż zwierzę wyposażony do przetrwania w naturalnym środowisku. 37:18 Speaker A Jednak to właśnie człowiek nie tylko przetrwał jako gatunek, ale zapanował nad światem zwierzęcym. 37:27 Speaker A I stworzył cywilizację wysokich technologii. 37:32 Speaker A Warunkiem tego ewolucyjnego sukcesu było rozwinięcie u człowieka tych jego potencjalnych cech i umiejętności. 37:40 Speaker A Które w nim niewątpliwie tkwią. 37:45 Speaker A Ale które nie mogą rozwinąć się same, ani człowiek nie może rozwinąć ich sam. 37:52 Speaker A Jest to swoisty paradoks ewolucji. 37:55 Speaker A I nie wyjaśnia go nawet często spotykany pogląd, że te ludzkie potencje rozwijały się powoli. 38:03 Speaker A I odkładały się w naturze kolejnych pokoleń, na przykład w materiale genetycznym. 38:10 Speaker A Ponieważ przeczy temu oczywisty fakt. 38:15 Speaker A Że każdy, nawet najbardziej współczesny człowiek, poczęty przez najbardziej nawet współczesnych, cywilizowanych i inteligentnych rodziców. 38:25 Speaker A W chwili narodzin niczym nie różni się od noworodka pra ludzi. 38:31 Speaker A Ma on te same popędy i instynkty. 38:35 Speaker A I prawdopodobnie te same potencje. 38:40 Speaker A I nawet jeśli jego rodzice mówią dziesięcioma językami, to i tak nie nauczy się on samodzielnie ani mówić, ani pisać. 38:50 Speaker A Ani grać na instrumentach, ani nawet chodzić w pozycji wyprostowanej. 38:57 Speaker A Podkreślam. 39:02 Speaker A Nawet jeśli nauka jest w stanie wykazać, jakie elementy w anatomii mózgu różnią człowieka od zwierząt. 39:12 Speaker A I kiedy pojawiły się te elementy mózgu, w których prawdopodobnie znajduje się fizjologiczna baza. 39:20 Speaker A Bez której rozwinięcie potencji nie jest możliwe. 39:25 Speaker A To i tak nie zmienia to faktu. 39:30 Speaker A Że człowiek potencji tych nie może rozwinąć sam. 39:35 Speaker A A jeśli tak, to ich biologiczna baza. 39:40 Speaker A Musi pozostać niewykorzystana. 39:46 Speaker A Nie wiemy jak i kiedy doszło po raz pierwszy do tego. 39:52 Speaker A Że jakaś nieznana nam siła zmusiła potencjalnego człowieka. 39:59 Speaker A Do rozwinięcia jego ludzkich potencji, opanowania mowy, stworzenia pisma, religii i fizyki kwantowej. 40:06 Speaker A Ale jeśli przedstawione rozumowanie nie zostanie skutecznie zakwestionowane, to uzasadniony jest następujący wniosek. 40:19 Speaker A Człowiek w chwili narodzin nie jest takim człowiekiem, jakim go sobie wyobrażamy. 40:29 Speaker A To znaczy istotą zdolną do zachowań określonych jako ludzkie. 40:35 Speaker A A jedynie istotą wyposażoną przez naturę lub stwórcę w zdolność do opanowania takich zachowań. 40:46 Speaker A Jednak po to, żeby stać się człowiekiem realnym, człowiek potencjalny musi przekroczyć granicę swojej biologicznej natury. 40:59 Speaker A Można powiedzieć więcej. 41:03 Speaker A Przekroczenie tej biologicznej, bardzo ograniczonej i źle przystosowanej do przetrwania natury człowieka. 41:13 Speaker A Było warunkiem jego przetrwania. 41:18 Speaker A A to oznacza. 41:22 Speaker A Że przekroczenie biologicznej natury było nakazem natury. 41:30 Speaker A Inaczej by to wszystko nie zadziałało. 41:36 Speaker A Błąd, jaki popełniali twórcy wszystkich nowożytnych koncepcji życia społecznego. 41:44 Speaker A Polegał na tym i polega na tym w dalszym ciągu. 41:52 Speaker A Że przyjmowali i przyjmują oni. 41:57 Speaker A Iż aktorem tego życia społecznego jest człowiek gotowy. 42:03 Speaker A Ale jest to człowiek istniejący tylko w ich wyobraźni. 42:10 Speaker A Nawet jeśli wydaje im się, że istnieje on realnie. 42:18 Speaker A Skąd wziął się na świecie ten rzeczywisty człowiek? 42:22 Speaker A Oczywiście nie mamy szans na znalezienie ostatecznej odpowiedzi. 42:28 Speaker A Na szczęście wiemy jednak co uniemożliwia człowiekowi rozwinięcie jego człowieczeństwa. 42:35 Speaker A I jakie muszą być spełnione warunki, żeby człowiek potencjalny stał się człowiekiem realnym. 42:45 Speaker A O tym będzie następny odcinek. 42:50 Speaker A Zapraszam państwa bardzo. Topics: natura człowiek wiedza społeczna moralność nauka filozofia religia fizyka kwantowa teoria względności materia Ucz się z tego filmu - [Fiszki z tego filmu](https://sozai.app/pl/tools/ai-flashcard-generator/?from=transcript&id=14171) - [Quiz z tego filmu](https://sozai.app/pl/tools/quiz-generator/?from=transcript&id=14171) Za darmo, stworzone przez AI na podstawie tej transkrypcji. Bez rejestracji. --- This is the markdown twin of https://sozai.app/transcript/natura-zwierze-czlowiek-pojecia-podstawowe-1/ — the same content, without the markup. Published by SozAI (https://sozai.app). Reuse and quotation are allowed with attribution and a link back. Machine-readable index: https://sozai.app/llms.txt · data API: https://sozai.app/api/