**LO 4- Stan wojenny w Polsce. Orła WRONa Nie Pokona! — Transcript & Summary | SozAI** Source: https://sozai.app/transcript/lo-4-stan-wojenny-w-polsce-orla-wrona-nie-pokona-transcript/ Lekcja o stanie wojennym w Polsce w 1981 roku, wprowadzeniu WRON, represjach wobec Solidarności i roli Kościoła oraz społeczeństwa. ## Key Takeaways - Stan wojenny był narzędziem represji wobec opozycji i Solidarności. - Represje obejmowały internowania, cenzurę, godzinę milicyjną i brutalne tłumienie strajków. - Społeczeństwo polskie mimo represji aktywnie sprzeciwiało się reżimowi i działało w podziemiu. - Kościół katolicki i wsparcie międzynarodowe odegrały kluczową rolę w pomocy obywatelom. - Symbolika WRON i wydarzenia z tego okresu pozostają ważnym elementem pamięci historycznej Polski. ## What the video covers - Stan wojenny w Polsce został wprowadzony 13 grudnia 1981 roku przez generała Wojciecha Jaruzelskiego, który powołał niekonstytucyjną WRON. - Internowano ponad 10 000 działaczy Solidarności, w tym Lecha Wałęsę, a Jarosław Kaczyński nie był wtedy ważnym graczem. - Wprowadzono godzinę milicyjną, cenzurę korespondencji i mediów, zamknięto szkoły, uczelnie oraz zawieszono działalność organizacji społecznych. - Strajki robotnicze, zwłaszcza w kopalni Wujek, były brutalnie tłumione przez wojsko i ZOMO, co doprowadziło do śmierci 9 górników. - Społeczeństwo poddane było represjom, ale mimo to buntowało się i działało w podziemiu. - Władze komunistyczne prowadziły propagandę, m.in. oskarżając Lecha Wałęsę o współpracę z reżimem. - Znaczącą rolę w pomocy obywatelom odegrał Kościół katolicki oraz wsparcie z RFN i USA. - Symbolami stanu wojennego stały się zdjęcia, m.in. Chrisa Niedenthala z wozem pancernym na tle kina Moskwa oraz 'pięciu wspaniałych' internowanych działaczy Solidarności. - Zamach na Jana Pawła II w maju 1981 roku miał wpływ na atmosferę polityczną przed wprowadzeniem stanu wojennego. - Stan wojenny był okresem represji, ale także oporu i solidarności społecznej. Answers ## Questions about this video Kto przejął władzę po Stanisławie Kani w październiku 1981 roku? Po Stanisławie Kani, który został odsunięty od władzy w październiku 1981 roku, władzę przejął generał Wojciech Jaruzelski. Był on zwolennikiem rozwiązania siłowego i został pierwszym sekretarzem. Czym była WRON i dlaczego była kontrowersyjna? WRON, czyli Wojskowa Rada Ocalenia Narodowego, została powołana do życia przez Jaruzelskiego i była organem niekonstytucyjnym. Później została nawet uznana za grupę przestępczą o charakterze zbrojnym, a jej skrót był wykorzystywany w podziemnych plakatach jako symbol Jaruzelskiego. Kiedy i w jakich okolicznościach wprowadzono stan wojenny? Stan wojenny został wprowadzony przez Jaruzelskiego 13 grudnia 1981 roku z rana, w momencie gdy dzieci oglądały bajki w telewizji. Już w nocy z 12 na 13 grudnia, przed oficjalnym ogłoszeniem, internowano ponad 10 000 najaktywniejszych członków Solidarności. ## Full Transcript — Download SRT & Markdown 00:00 Speaker None Dzień dobry. Dzisiaj robimy coś, co obiecałem na lekcji poprzedniej, czyli stan wojenny w Polsce. To temat lekcji dzisiejszej, ale jest to temat dla klasy czwartej liceum, czyli generalnie mocno rozbudowany. 00:18 Speaker None Więc jeżeli jesteś w klasie ósmej, to link masz do swojej lekcji pod spodem w opisie, a jeżeli chcesz posłuchać nieco więcej, to zostań. W każdym razie, zaczynamy. 00:30 Speaker None Kiedy na lekcji poprzedniej mówiłem o tym, że Stanisław Kania będzie tylko przejściowo pierwszym sekretarzem, no dzisiaj sobie to tylko i wyłącznie potwierdzimy, ponieważ w październiku 81 roku 00:41 Speaker None został on odsunięty od władzy, a władzę przejmuje zwolennik rozwiązania siłowego, czyli generał Wojciech Jaruzelski. Generalnie on staje się pierwszym sekretarzem, jako pierwszy sekretarz łamie prawo konstytucyjne w PRL-u. 00:56 Speaker None Tak, nawet takie rzeczy się działy. 01:00 Speaker None Ponieważ powołuje on do życia Wojskową Radę Ocalenia Narodowego, w skrócie WRON, 01:05 Speaker None która była organem niekonstytucyjnym i generalnie nawet później 01:10 Speaker None została uznana za grupę przestępczą o charakterze zbrojnym. 01:15 Speaker None Ten skrót WRON pojawił się na wielu różnych plakatach, które będą wychodziły z polskiego podziemia. 01:21 Speaker None Powiedzmy, że takiego demokratycznego. 01:26 Speaker None Będzie wszędzie przekazywany ten Jaruzelski jako wrona. 01:32 Speaker None Generalnie okulary będzie miała ta wrona i tak dalej, co będzie symbolizowało właśnie samego Jaruzelskiego. 01:39 Speaker None Nawet później w latach 90-tych również będzie pojawiło się to, co będzie symboliką Jaruzelskiego, czyli wrona. 01:45 Speaker None Taki Wałęsa na przykład będzie lwem. 01:50 Speaker None Kaczyńscy będą dwoma wiewiórkami, bo była taka kiedyś bajka Chip i Dale, 01:56 Speaker None która mówiła o wiewiórkach, więc to było nawiązanie troszeczkę do nich. 02:00 Speaker None Mazowiecki, jako że mówił bardzo wolno, będzie żółwiem, ale to w swoim czasie jeszcze będziemy sobie pewnie analizowali. 02:05 Speaker None Nas interesuje to, że wprowadzenie tego stanu wojennego przez Jaruzelskiego 02:10 Speaker None odbyło się 13 grudnia w 81 roku z rana, kiedy dzieci oglądały bajki w telewizji. 02:17 Speaker None Było takie pasmo dla dzieci. 02:20 Speaker None Nawet to zostało przerwane. 02:22 Speaker None Wszystkie inne rzeczy przechodzą na dalszy plan. 02:25 Speaker None Jaruzelski mówi, że to jest zrobione dla nas. 02:28 Speaker None Dla obywateli. 02:30 Speaker None Dla naszego dobra. 02:32 Speaker None No ale my wiedzieliśmy, że tak nie jest. 02:34 Speaker None Tyle, że głośno tego mówić na początku nie mogliśmy. 02:36 Speaker None Ponieważ, tak powiedziałem, to było zaplanowane. 02:40 Speaker None I już w nocy z 12 na 13 grudnia, bo to wchodziło w życie o godzinie 00:00, czy 24:00, może tak. 02:47 Speaker None Ale to rano było dopiero ogłoszone, to już wtedy tak naprawdę przez tą jedną noc ponad 10 000 osób, 02:55 Speaker None czyli najaktywniejszych członków Solidarności, zostało internowanych. 03:00 Speaker None Czyli aresztowana, zatrzymana, aresztowana, osadzona w punktach niebędących więzieniami, ale bez wyroku sądu, pilnowana pod bronią. 03:08 Speaker None Także tak było między innymi z Lechem Wałęsą, z wielu, z wieloma innymi, powiedzmy, że przedstawicielami, 03:14 Speaker None którzy byli od razu internowani. 03:18 Speaker None I tutaj od razu znowu nawiążę do takiego pana jak Kaczyński. 03:23 Speaker None Lech został internowany, Jarosław nie. 03:26 Speaker None I to się potwierdza, co mówiłem wcześniej, że nie był on jakimś istotnym graczem. 03:31 Speaker None Po prostu go pominięto. 03:33 Speaker None I nie dlatego, że był sprytny. 03:36 Speaker None Po prostu go pominięto. 03:38 Speaker None Ale co się zmieniło w życiu Polaków? 03:40 Speaker None No, wiele rzeczy. 03:42 Speaker None Ponieważ obostrzenia, które były wprowadzone na co dzień do Polaków, były daleko idące. 03:48 Speaker None Wprowadzono godzinę milicyjną. 03:50 Speaker None Ona była między 22:00 a 6:00 rano. 03:54 Speaker None Był to wtedy zakaz wychodzenia z domu. 03:56 Speaker None Jeżeli ktoś wracał z pracy po 22:00, otrzymał on pieczątkę do specjalnej książeczki, o której godzinie opuszcza zakład pracy i miał wyliczony czas, w którym miał, w którym miał przejść od zakładu pracy do swojego miejsca zamieszkania. 04:08 Speaker None W tym czasie mógł iść. 04:11 Speaker None Był kontrolowany przez milicjantów. 04:13 Speaker None To nic złego się nie działo. 04:15 Speaker None No chyba, że był pijany, nie wiem, troszkę coś złego im odpowiedział. 04:19 Speaker None No to był spałowany. 04:21 Speaker None Ale to już jest kwestia zupełnie inna. 04:23 Speaker None Zamknięto szkoły. 04:25 Speaker None Zamknięto uczelnie. 04:26 Speaker None Zawieszono działalność wszystkich organizacji społecznych, kulturalnych. 04:30 Speaker None No, głównie chodziło o Solidarność. 04:33 Speaker None Więc ona też była tutaj zawieszona. 04:35 Speaker None Zmilitaryzowano zakłady pracy, instytucje, korespondencja podlegała cenzurze. 04:40 Speaker None Mogli wszystko otwierać, czytać, co tam się dzieje. 04:42 Speaker None Kontrolowano rozmowy telefoniczne. 04:44 Speaker None Anulowano całkowicie połączenia międzymiastowe. 04:47 Speaker None Czyli rodzina z jednej części Polski nie mogła skontaktować się z rodziną z innej części Polski. 04:52 Speaker None Wstrzymano wszystkie wydawnictwa gazet, z wyjątkiem tych komunistycznych, jak Trybuna Ludu czy Żołnierz Wolności. 04:59 Speaker None Więc generalnie wszystko zaczęło funkcjonować inaczej niż do tej pory. 05:05 Speaker None Społeczeństwo było w szoku. 05:08 Speaker None Ale nie na tyle, żeby się nie buntować. 05:11 Speaker None Ponieważ strajki i tak wybuchały. 05:13 Speaker None I jednym z takich najtragiczniejszych strajków będzie strajk górników w kopalni Wujek w Katowicach, 05:20 Speaker None który miał miejsce 16 grudnia. 05:23 Speaker None Podczas pacyfikacji strajku górniczego, oddziały wojska oraz ZOMO użyło ostrej amunicji. 05:30 Speaker None W wyniku tego dziewięciu górników zostało zabitych, 23 zostało rannych. 05:36 Speaker None To jest też bardzo istotny punkt, ponieważ kopalnia Wujek jest ważnym elementem całego stanu wojennego. 05:44 Speaker None Ale podobnie było też w innych kopalniach. 05:46 Speaker None Manifest Lipcowy w Jastrzębiu-Zdroju czy w kilku innych punktach, 05:50 Speaker None gdzie takie strajki miały miejsce, jak Stocznia Gdańska, Huta Katowice czy Fabryka Samochodów Ciężarowych w Lublinie. 05:56 Speaker None Wszystko było pacyfikowane, ale o tej kopalni Wujek jest najgłośniej. 06:00 Speaker None Ze względu na dużą ilość, no, zabitych, którzy, no, niestety, ale polegli podczas tej, 06:05 Speaker None tego strajku, nie walcząc z nikim. 06:10 Speaker None Po prostu użyto amunicji, żeby ich spacyfikować. 06:14 Speaker None Żeby im wybić z głowy po prostu ewentualne strajki w późniejszych miesiącach bądź też latach. 06:18 Speaker None Brutalność służb milicji, wojska, ZOMO była bardzo duża. 06:23 Speaker None Doprowadziło do tego, że nawet takie zamieszki, które były na ulicach pod kątem, powiedzmy, że jakiś manifestacji, 06:30 Speaker None były też bardzo szybko i brutalnie tłumione. 06:33 Speaker None Do tego stopnia, że do 28 grudnia właściwie wszystkie strajki zostały wygaszone. 06:38 Speaker None Zaczęto pastwić się nad Solidarnością. 06:42 Speaker None Nad przywódcami Solidarności. 06:44 Speaker None Mówiło się w telewizji o tym, że na przykład Lech Wałęsa, wasz przywódca, poszedł na współpracę, wyjechał z kraju, aby sobie radzić. 06:51 Speaker None Oczywiście był internowany. 06:53 Speaker None Ale władze komunistyczne w swoich mediach propagandowych mówiły konkretnie to, co społeczeństwo miało usłyszeć. 06:59 Speaker None Natomiast istotne jest to, że społeczeństwo rzeczywiście zaczęło coraz bardziej schodzić do podziemia. 07:06 Speaker None Bało się tego, co może być później. 07:08 Speaker None Dlatego też bardzo istotna pomoc, która tutaj płynęła z RFN-u, była dla nas istotna ze strony Stanów Zjednoczonych. 07:15 Speaker None Ale i kościół odegrał bardzo, naprawdę, dużą rolę w tym stanie wojennym, ponieważ był przez społeczeństwo, przez obywateli, pomagał im. 07:22 Speaker None I tutaj należy im to po prostu oddać. 07:25 Speaker None Ale zanim pójdziemy dalej, trzy takie istotne zdjęcia. 07:30 Speaker None To zdjęcie, które jest tutaj, jest takim symbolem właściwie stanu wojennego. 07:34 Speaker None Zobaczcie, mamy zdjęcie Chrisa Niedenthala, który zrobił fotkę na tle kina Moskwa, gdzie grano Czas Apokalipsy. 07:44 Speaker None A podczas Czasu Apokalipsy widzimy wóz opancerzony. 07:47 Speaker None To było symbolem tego, co działo się w Polsce po 13 grudnia 81 roku. 07:53 Speaker None Moskwa zleciła wprowadzenie stanu wojennego. 07:57 Speaker None Stąd widzimy tutaj wóz opancerzony. 08:01 Speaker None A to dla wielu Polaków był po prostu czas apokalipsy. 08:05 Speaker None Wielu działaczy Solidarności, tak jak mówiłem, było internowanych. 08:10 Speaker None I drugie zdjęcie charakterystyczne, tak zwanych pięciu wspaniałych. 08:14 Speaker None To są internowani działacze Solidarności, gdzie będziemy mieli od lewej strony Henryka Wujca, 08:20 Speaker None Lecha Dymarskiego, Janusza Onyszkiewicza, Jacka Kuronia, o którym wspomniałem też na lekcjach poprzednich, czy Jana Rulewskiego, 08:29 Speaker None o którym też mówiłem na lekcji poprzedniej, bo był jakby kandydatem do przejęcia władzy jako przewodniczący Solidarności, 08:35 Speaker None przegrywając w tym czasie z Lechem Wałęsą. 08:37 Speaker None Oni nie dali się złamać, więc są symbolem tych pięciu wspaniałych. 08:40 Speaker None Innym elementem zdjęcia bardzo istotnego, który też troszeczkę jakby wpłynął na Polaków i na komunistów również, 08:47 Speaker None którzy, no, też w jakiś sposób wykorzystali to do swoich własnych działań. 08:53 Speaker None Było to, co tu widzimy, czyli zamach na Jana Pawła II, 08:58 Speaker None który miał miejsce w maju 1981 roku, 09:02 Speaker None czyli przed wprowadzeniem stanu wojennego. 09:04 Speaker None Turecki zamachowiec, Ali Agca, postanowił, że zabije Jana Pawła II. 09:10 Speaker None Nie udało się, ponieważ zostało to 09:13 Speaker None generalnie życie Jana Pawła oczywiście uratowane. 09:17 Speaker None Ale nie wiemy do końca, kto to zlecił, bo Ali Agca wielokrotnie zmieniał swoje zeznania i być może to były bułgarskie służby na zlecenie, 09:26 Speaker None powiedzmy, Związku Sowieckiego, być może coś innego, tego nie wiemy. 09:30 Speaker None Ale to mocno zachwiało Polakami jeszcze w 81 roku, więc ten wprowadzenie stanu wojennego było na dobicie. 09:38 Speaker None Więc początkowy szok i wygaszenie wszystkich strajków, jak mówiłem, do 28 grudnia, 09:45 Speaker None doprowadziło do tego, że ludzie będą musieli przejść do podziemia. 09:49 Speaker None Ale wracamy do tego drugiego zdjęcia, 09:51 Speaker None gdzie mieliśmy tych pięciu wspaniałych. 09:54 Speaker None Generalnie część z opozycjonistów, którzy byli działaczami Solidarności, 10:00 Speaker None uniknęła takiego aresztowania. 10:03 Speaker None Tak było na przykład z Władysławem Frasyniukiem, czy na przykład Bogdanem Lisem, czy Zbigniewem Bujakiem. 10:09 Speaker None Generalnie oni później ukrywali się przed władzami i w pewnym momencie i tak będą później aresztowani. 10:15 Speaker None Ale to pokazało, że Solidarność dalej jest nieugięta i powstawały różne podziemne, powiedzmy, że struktury Solidarnościowe, 10:22 Speaker None które miały w jakimś stopniu zadziałać na wyobraźnię, powiedzmy, władz 10:28 Speaker None i generalnie byli gotowi negocjować z rządzącymi, 10:32 Speaker None po to, żeby uwolnić, no, tych, którzy byli internowani. 10:35 Speaker None I tak powstał na przykład Regionalny Komitet Koordynacyjny. 10:41 Speaker None Tutaj już był Borusewicz na czele z Aleksandrem Hallem. 10:46 Speaker None I takie regionalne komitety koordynacyjne powstawały w wielu częściach państwa. 10:51 Speaker None Pojawia się Solidarność Walcząca. 10:53 Speaker None Pojawiło się wiele, a właśnie w tej Solidarności Walczącej był taki gość. 10:59 Speaker None Być może kojarzymy wizualnie. 11:03 Speaker None To był ojciec Mateusza Morawieckiego, 11:06 Speaker None czyli Kornel Morawiecki. 11:08 Speaker None Ale mieliśmy wiele innych przykładów, które gdzieś tam się musiały pojawiać. 11:17 Speaker None Ale z pełną brutalnością ZOMO starała się i milicja, oczywiście, 11:23 Speaker None wybić z głowy Polakom kolejne działania. 11:27 Speaker None Generalnie za cały stan wojenny mówi się, że zostało zamordowanych, zabitych 56 osób. 11:33 Speaker None Stosunkowo niewiele. 11:35 Speaker None W stosunku do tego, co działo się na przykład w wydarzeniach grudniowych na Wybrzeżu. 11:40 Speaker None Więc, no, umówmy się. 11:43 Speaker None Tutaj mówimy sobie o stanie wojennym, który trwa do 83 roku. 11:47 Speaker None W sposób już taki finalny. 11:49 Speaker None Gdzie będzie on zakończony. 11:51 Speaker None Okej, powoli zmierzamy do końca stanu wojennego i całej lekcji. 11:54 Speaker None Ale stan wojenny został zawieszony w grudniu 82 roku. 11:57 Speaker None W lipcu, 22 lipca, w święto narodowe, bo tam mieliśmy niegdyś manifest PKWN-u, 12:04 Speaker None konstytucję PRL-u, a teraz zniesienie stanu wojennego. 12:09 Speaker None Powtórzę jeszcze rok, 83 roku. 12:11 Speaker None Będziemy mieli zniesienie już oficjalne stanu wojennego. 12:15 Speaker None Jest to miesiąc po wizycie Jana Pawła II. 12:20 Speaker None I tu należy oddać, że wizyty papieża w Polsce naprawdę, no, miały bardzo istotny wpływ na działania 12:27 Speaker None zwykłego Polaka, który był katolikiem, który wręcz ubóstwiał papieża. 12:33 Speaker None Ale też na władze. 12:35 Speaker None I te władze pod presją społeczeństwa też musiały troszeczkę zelżyć swoje działania. 12:40 Speaker None I tak było na przykład w 83, 4 roku, gdzie chcieli wyciągnąć rękę, powiedzmy, komuniści do społeczeństwa. 12:46 Speaker None Zaczęli wypuszczać z więzienia więźniów politycznych. 12:50 Speaker None Ale to tylko w niewielkiej ilości. 12:52 Speaker None Po to, żeby pokazać, że Polska, no, może wrócić na arenę międzynarodową. 12:57 Speaker None A nie wróci, a nie mogła wrócić też dlatego, że poprzez stan wojenny spadły na Polskę, 13:02 Speaker None pomimo kryzysu gospodarczego, daleko idące takie sankcje polityczne i gospodarcze, 13:07 Speaker None gdzie byliśmy odizolowani właściwie od Europy. 13:10 Speaker None Więc od czasów Gierka, to my spadliśmy niemal na sam koniec klasyfikacji państw komunistycznych. 13:16 Speaker None Ponieważ u nas działy się w tym czasie nieprzyjemne rzeczy. 13:19 Speaker None My nazywaliśmy stan wojenny wojną polsko-jaruzelską. 13:23 Speaker None Czyli generalnie nawiązywano do tego, że Jaruzelski jest zły, a mimo tego nie ustąpił ze stanowiska pierwszego sekretarza. 13:30 Speaker None Więc, no, nie ma zamiaru ustępować. 13:33 Speaker None Więc Polacy nie byli gotowi na jakąkolwiek współpracę. 13:36 Speaker None Ale żeby była jasność, wcale nie jest tak, że po stanie wojennym już wszystko wróciło do normy i w ogóle było ekstra. 13:42 Speaker None No nie mogło być ekstra. 13:44 Speaker None Ponieważ dalej były podsłuchy, szantaże oraz morderstwa. 13:48 Speaker None Mówi się, że w latach 80-tych zginęło kolejne 50 osób. 13:52 Speaker None Z rąk milicji, ZOMO i tak dalej. 13:55 Speaker None Jednak takim największym punktem dla Polaków, bardzo istotnym zresztą, 14:00 Speaker None był rok 1983, ponieważ Lech Wałęsa otrzymuje wtedy 14:04 Speaker None pokojową Nagrodę Nobla. 14:07 Speaker None To był naprawdę szok dla komunistów, 14:10 Speaker None że on takie coś otrzymuje. 14:12 Speaker None Natomiast istotne jest to, że Nagrodę Nobla odbiera jego żona, Danuta oraz syn Bogdan. 14:20 Speaker None Podczas uroczystości w Oslo, no, nie mógł 14:24 Speaker None być osobiście Wałęsa obecny. 14:27 Speaker None Dlatego, że wiedział, że jeżeli by wyjechał z Polski, co byłoby na rękę komunistom, 14:34 Speaker None to utrudnił mu powrót do naszego kraju. 14:36 Speaker None Dlatego też wysłał żonę i dziecko, myślę, że ku ich niezadowoleniu. 14:41 Speaker None Ale to już jest zupełnie inna sprawa. 14:43 Speaker None W każdym razie jest to bardzo istotna kwestia, 14:46 Speaker None ponieważ o Wałęsie stało się głośno i, no, na mocy swojego nazwiska wypłynie później na prezydenta Polski. 14:53 Speaker None Ale to jest późniejszy moment, o czym jeszcze będziemy mówili. 14:56 Speaker None W roku następnym, 84, kiedy mówiłem o działaniu ZOMO, 15:00 Speaker None o szantażach, pobiciach i tak dalej. 15:02 Speaker None Szokiem dla polskiego społeczeństwa było to, że w październiku został zamordowany tak zwany kapelan Solidarności, 15:08 Speaker None czyli Jerzy Popiełuszko. 15:11 Speaker None On generalnie po ogłoszeniu strajku w Stoczni Gdańskiej bardzo często pojawiał się przy stoczni. 15:19 Speaker None Gdzieś tam starał się spowiadać tych stoczniowców. 15:21 Speaker None Odprawiał mszę przed stocznią. 15:23 Speaker None A później nawet co miesiąc właściwie podczas kolejnych właściwie swoich działań celebrował mszę, 15:30 Speaker None mówiąc o prawach człowieka, o prawach do wolności i tak dalej. 15:33 Speaker None Kiedy organizował pielgrzymkę ludzi pracy na Jasną Górę, była ona obstawiona przez tajnych współpracowników, 15:39 Speaker None którzy również donosili o tym, co tam się dzieje. 15:42 Speaker None Był po prostu niewygodny. 15:44 Speaker None Dlatego też postanowiono się go pozbyć. 15:46 Speaker None I pozbyto się, ponieważ został on zmasakrowany właściwie i to ciało zostało później wydobyte z Wisły we Włocławku. 15:52 Speaker None Funkcjonariusz został generalnie oskarżony, osądzony, ale nigdy nie powiedział, kto to zlecił. 16:00 Speaker None Także też mamy dalej taką tajemnicę. 16:03 Speaker None Można powiedzieć, że do czasów współczesnych. 16:05 Speaker None Można powiedzieć, że w późniejszych latach, bo mówimy tutaj już o połowie lat 80-tych, 16:10 Speaker None na wolność już wychodzi większość internowanych więźniów, to było ponad 200 osób. 16:15 Speaker None Więc zaczęli coraz prężniej ujawniać się, można powiedzieć, że ci byli Solidarnościowcy. 16:20 Speaker None I odbudowywać struktury związku. 16:24 Speaker None Czyli tego NSZZ Solidarność. 16:26 Speaker None Więc w sumie można powiedzieć, że cały misterny plan komunistów poszedł w piach. 16:30 Speaker None Dlaczego? 16:31 Speaker None Dlatego, że komuniści myśleli, że wprowadzeniem stanu wojennego 16:36 Speaker None spacyfikują właściwie wszystkie ogniwa Solidarności. 16:40 Speaker None To się absolutnie nie udało. 16:42 Speaker None Ponieważ w drugim obiegu znowu pojawiła się prasa, pisma opozycyjne, literatura zakazana, 16:47 Speaker None których komuniści nie chcieli w ogóle by widzieć. 16:50 Speaker None Pojawiły się szersze dostępy do Radia Wolna Europa czy do Głosu Ameryki. 16:54 Speaker None Pojawiły się również postacie nazwane bardami polskiego podziemia. 16:59 Speaker None I tu będziemy mieli Przemysława Gintrowskiego, Jacka Kaczmarskiego czy Jacka Kleyffa. 17:03 Speaker None To są ludzie, którzy będą tutaj bardzo istotne, powiedzmy, że treści w swoich pieśniach, 17:10 Speaker None no, przemycać tak naprawdę. 17:12 Speaker None Ponieważ Mury samego Jacka Kaczmarskiego, możemy sobie też to odtworzyć, stały się hymnem, 17:20 Speaker None można powiedzieć, że pokolenia lat 80-tych i całej Solidarności. 17:24 Speaker None Ale komuniści nie pozostawali bierni wobec tego, 17:28 Speaker None ponieważ robili wszystko, żeby pokazać społeczeństwu, że mogą być też konkurencyjne 17:33 Speaker None dla tej Solidarności związki zawodowe. 17:36 Speaker None I tak powstaje OPZZ, czyli Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych, 17:40 Speaker None utworzone w 1984 roku. 17:43 Speaker None Starano się przechwycić członków Solidarności do siebie. 17:46 Speaker None Ale generalnie ta fala, tego, tej niechęci do komunistów, 17:50 Speaker None już właściwie była zbyt daleko idąca. 17:53 Speaker None Generalnie przeciwko komunistom zaczęło działać również organizacje studenckie, 17:58 Speaker None młodzi ludzie, patrioci. 18:00 Speaker None Którzy organizowali różnego rodzaju happeningi. 18:03 Speaker None Jednym z takich najbardziej kolorowych, charakterystycznych, była tak zwana Pomarańczowa Alternatywa. 18:07 Speaker None Ona na początku lat 80-tych powstaje we Wrocławiu. 18:11 Speaker None Ale ich słynne happeningi odbywały się później po całej Polsce. 18:15 Speaker None Najpierw mamy takie zdjęcie. 18:17 Speaker None Mamy zwykłe zdjęcie. 18:20 Speaker None Przecz z pałami. 18:22 Speaker None No, wiadomo, że gorące lata się zdarzały. 18:24 Speaker None Ale podczas takiego happeningu literka U bardzo często ginęła w akcji. 18:29 Speaker None Więc zostaje tylko napis precz z pałami. 18:31 Speaker None Co było symboliką milicji. 18:33 Speaker None Organizowali różnego rodzaju śmieszne święta. 18:36 Speaker None Święto, nie wiem, garnków, święto rewolucji krasnoludków, 18:42 Speaker None gdzie przebierali się w postacie z bajek i właściwie zmuszali milicjantów do gonienia 18:47 Speaker None postaci z bajek, co miało też tych milicjantów mocno ośmieszyć. 18:50 Speaker None Generalnie te happeningi odradzająca się Solidarność i do tego jeszcze kiepska sytuacja gospodarcza 18:57 Speaker None doprowadziła właściwie komunistów do punktu wrzenia i do zmiany swojego postępowania. 19:01 Speaker None Ale po kolei. 19:03 Speaker None Mówimy o tym, że będziemy mieli już w latach 80-tych po stanie wojennym dramat, 19:08 Speaker None jeżeli chodzi o towary nie tylko spożywcze. 19:10 Speaker None Zaczęło brakować proszku do prania, tytoniu, benzyny. 19:14 Speaker None Wszystko stało się produktem niemalże deficytowym. 19:17 Speaker None To doprowadziło do tego, że na wszystko niemal pojawiły się kartki. 19:22 Speaker None Te półki sklepowe wcale nie przejmowały właściwie na sile, bo one cały czas były puste. 19:28 Speaker None Więc jeżeli nawet ktoś chciał kupić meble, chciał kupić, nie wiem, pralkę, lodówkę, 19:35 Speaker None to nawet musiał stać kilka dni, kilka nocy w kolejce, żeby takie coś kupić. 19:39 Speaker None Reglamentację wycofano dopiero od 1986 roku. 19:44 Speaker None Ale kartki na przykład na takie mięso były do 1989 roku. 19:48 Speaker None I ten rok jest dosyć istotny z kilku różnych punktów, ale najpierw może te bardziej istotne. 19:54 Speaker None Dlaczego dojdzie później do Okrągłego Stołu? 19:58 Speaker None Gdzie będziemy sobie mówili o tym przy następnym rozdziale. 20:01 Speaker None Na pewno nasze zadłużenie wynosiło wtedy już prawie 40 miliardów dolarów. 20:06 Speaker None To była ogromna kwota jak na tamte czasy. 20:09 Speaker None Gdzie na czasy dzisiejsze jest też 20:11 Speaker None niebagatelną. 20:13 Speaker None Doprowadziło to do tego, że Jaruzelski, pomimo tego, że Solidarność cały czas działała, 20:20 Speaker None odmawiał jej ponownego zalegalizowania. 20:23 Speaker None To doprowadziło do tego, że społeczeństwo będzie musiało z kraju uciekać. 20:26 Speaker None I w latach 80-tych, zresztą jemu to było na rękę. 20:30 Speaker None Bo najczęściej uciekali ci, którzy byli przeciwnikami komuny. 20:33 Speaker None Więc jedźcie. 20:35 Speaker None Ale było to prawie milion ludzi, które opuściło. 20:39 Speaker None I to doprowadziło do tego, że komuniści i tak w końcu zrozumieją, że trzeba coś zmienić. 20:44 Speaker None I kiedy pierwsze reformy będą wdrożone jeszcze przez rząd samego Jaruzelskiego, to będzie jakby pierwszy etap reform gospodarczych do roku 85. 20:54 Speaker None Starano się urealnić ceny w stosunku do tych cen światowych. 20:59 Speaker None I już widać było, że to jest dramat. 21:01 Speaker None Następnie pojawiały się pewne poprawki, które troszeczkę to niwelowały. 21:06 Speaker None Ale to niewiele mogło zmienić. 21:08 Speaker None Jaruzelski w 85 roku oddaje funkcję premiera Zbigniewowi Messnerowi, 21:15 Speaker None który był ekonomistą, który miał pewnego rodzaju plany. 21:20 Speaker None Ale wszystko tak naprawdę zmieniło się ze względu na to, 21:25 Speaker None że w 85 roku dostali mocny cios w nerkę. 21:28 Speaker None Ponieważ uciekło z Polski dwóch chłopców, którzy, no, schowani pod ciężarówką, 21:34 Speaker None udali się na prom, a ten dopłynął do Szwecji, gdzie stało się bardzo głośno o tym fakcie. 21:40 Speaker None Oczywiście komuniści starali się to ukryć. 21:42 Speaker None Ale to było wręcz niemożliwe. 21:45 Speaker None Ponieważ był to cios wizerunkowy i dostali tam azyl i tak naprawdę, można powiedzieć, że stali się bohaterami później filmu. 21:52 Speaker None 300 mil do nieba. 21:54 Speaker None Gdzie, no, troszkę zmieniono te fakty, bo celem stała się Dania, nie Szwecja. 21:59 Speaker None Ale to już jest inna kwestia. 22:00 Speaker None Ten Messner, o którym mówiłem wcześniej, postanowił, że przystąpił do drugiego etapu reformy gospodarczej. 22:05 Speaker None Zapowiadał wielkie zmiany. 22:07 Speaker None Więc postanowił zaatakować, powiedzmy, społeczeństwo referendum. 22:11 Speaker None Zorganizował je. 22:12 Speaker None Myślał, że generalnie będzie to niewielka różnica. 22:15 Speaker None Troszkę pokombinujemy i będzie na nasze. 22:17 Speaker None Ale generalnie odpowiedzi były tak negatywne i odzew był tak duży, 22:23 Speaker None że nie dało się tego, jakby, powiedzmy, że odbudować na, 22:28 Speaker None nie wiem, jakość wizerunkową samego PRL-u. 22:30 Speaker None Po prostu przyznano się wtedy do porażki. 22:32 Speaker None I można powiedzieć, że 88 rok to jest kolejna zmiana na fotelu premiera. 22:36 Speaker None Teraz będzie Mieczysław Rakowski. 22:38 Speaker None To będzie człowiek, który będzie chciał wprowadzić wariant chiński. 22:43 Speaker None Tak zwany socjalizm rynkowy. 22:45 Speaker None Czyli chciał przeforsować pewnego rodzaju zmiany, które będzie 22:50 Speaker None forsował taki pan jak Mieczysław Wilczek, bo to będzie nazwane ustawą Wilczka, 22:56 Speaker None gdzie będzie ona kładła podwaliny pod wolny rynek w Polsce. 23:01 Speaker None Ale to i tak nie będzie miało jakby większego znaczenia. 23:04 Speaker None Ponieważ państwo zostawiło dla siebie tak naprawdę wszystkie najważniejsze dziedziny. 23:09 Speaker None Takie jak wydobywnictwo surowców naturalnych, handel bronią czy produkcję spirytusu. 23:13 Speaker None Generalnie w 89 w styczniu jeszcze przyjęto ustawę o prawie bankowym. 23:20 Speaker None Więc zalegalizowano na przykład legalny obrót obcą walutą. 23:24 Speaker None Te działania miały jakby umocnić władze komunistów. 23:29 Speaker None A tak naprawdę i tak nie legalizując Solidarności, 23:32 Speaker None cały czas strzelały sobie w kolano. 23:34 Speaker None I już zmierzając do końca lekcji, komuniści pod wpływem między innymi nowego sekretarza, 23:40 Speaker None Michaiła Gorbaczowa, postanowili, że w końcu muszą z tym Wałęsą 23:43 Speaker None siąść do jakichkolwiek rozmów. 23:46 Speaker None I Wałęsa rozmawia w tym czasie z generałem Kiszczakiem. 23:50 Speaker None To jest ten, który jak zmarł jakiś czas temu, to z jego szafy wyleciały wszelkiego rodzaju dokumenty, które miały zniszczyć wizerunkowo Lecha Wałęsę. 23:58 Speaker None No ale po wielu rozprawach sądowych, które Wałęsa wygrywał, bo podpis Bolek, którym był on opatrzony jeszcze w latach 70-tych, 24:05 Speaker None kiedy, no, podpisał te dokumenty, ale później już jakby nie współpracował z komunistami oficjalnie, 24:10 Speaker None to oni i tak preparowali dokumenty, podpisywali to. 24:14 Speaker None On tu widzimy różnego rodzaju innym charakterem pisma. 24:18 Speaker None Doprowadziły do tego, że Wałęsa jednak stanął na swoim. 24:21 Speaker None Ale do rzeczy. 24:22 Speaker None Ten Kiszczak wraz ze swoimi, powiedzmy, że towarzyszami, kompanami, zaczęli rozmawiać z Wałęsą. 24:30 Speaker None I podjęto decyzję o tym, że należałoby siąść przy tak zwanym Okrągłym Stole. 24:34 Speaker None To będzie taka formuła rozmów, w której generalnie uczestnicy będą traktowani jako równorzędni partnerzy. 24:40 Speaker None I to będzie później transmitowane w telewizji. 24:42 Speaker None Ale jeszcze chcieli ci komuniści w jakiś sposób uderzyć w Solidarność. 24:46 Speaker None Rakowski chciał wprowadzić kilku opozycjonistów do swojego rządu, tworząc rząd koalicyjny. 24:52 Speaker None Ale to się nie udało. 24:54 Speaker None Następnie OPZZ będzie konkurując z Solidarnością, 24:59 Speaker None próbowało zdyskredytować samego Wałęsę. 25:02 Speaker None I to też się nie uda, ale o tym za chwileczkę. 25:05 Speaker None Ponieważ wcześniej odbyły się jeszcze rozmowy w Magdalence. 25:08 Speaker None W podwarszawskiej Magdalence, to doprowadziło do tego, że zakończyły się fiaskiem. 25:12 Speaker None I te ciche rozmowy musiały pójść krok dalej. 25:16 Speaker None Do głośnych, żeby społeczeństwo też o tym słyszało. 25:18 Speaker None Przełomem miała być debata, która miała zdyskredytować Wałęsę, 25:21 Speaker None o czym mówiłem przed paroma chwilami. 25:23 Speaker None Ona odbyła się 30 listopada w roku 1988. 25:26 Speaker None I tutaj mamy pierwszy live z udziałem Wałęsy. 25:30 Speaker None Debata. 25:32 Speaker None Po jednej stronie będzie szef OPZZ, Alfred Miodowicz, po drugiej stronie będziemy mieli Lecha Wałęsę, 25:37 Speaker None jako szefa Solidarności. 25:39 Speaker None Jak się okazuje, Miodowicz nie miał szans. 25:43 Speaker None Wałęsa go tutaj, można powiedzieć, że politycznie zjadł. 25:46 Speaker None I to doprowadziło do kolejnych zmian. 25:49 Speaker None W styczniu 89 roku znowu nastąpiła zmiana. 25:53 Speaker None Wprowadzono pluralizm polityczny. 25:55 Speaker None Czyli legalność, właściwie to działania innych partii politycznych, związków zawodowych, 26:02 Speaker None stowarzyszeń, fundacji i tak dalej. 26:07 Speaker None To był pierwszy krok w kierunku zmian ustrojowych w Polsce, 26:11 Speaker None które będą klepnięte na owym Okrągłym Stole. 26:14 Speaker None Ale o nim to będziemy mówili sobie na lekcjach następnych. 26:16 Speaker None Dziękuję i do widzenia. Topics: stan wojenny Polska 1981 Wojciech Jaruzelski WRON Solidarność internowania godzina milicyjna strajk w kopalni Wujek Lech Wałęsa Kościół katolicki Ucz się z tego filmu - [Fiszki z tego filmu](https://sozai.app/pl/tools/ai-flashcard-generator/?from=transcript&id=4877) - [Quiz z tego filmu](https://sozai.app/pl/tools/quiz-generator/?from=transcript&id=4877) Za darmo, stworzone przez AI na podstawie tej transkrypcji. Bez rejestracji. --- This is the markdown twin of https://sozai.app/transcript/lo-4-stan-wojenny-w-polsce-orla-wrona-nie-pokona-transcript/ — the same content, without the markup. Published by SozAI (https://sozai.app). Reuse and quotation are allowed with attribution and a link back. Machine-readable index: https://sozai.app/llms.txt · data API: https://sozai.app/api/